Od Żydów w Polsce do Żydów polskich „Hajnt” a przemiany tożsamości żydowskiej (1918–1939), Joanna Nalewajko-Kulikov

Monografia omawia stosunek „Hajntu”, najważniejszego z warszawskich dzienników w języku jidysz, do Polski, Polaków, a przede wszystkim do szeroko pojętej polskości,
rozumianej jako odwołania do polskiej historii, kultury, języka i polskiego uniwersum symbolicznego w Drugiej Rzeczypospolitej. Narracja „Hajntu” o Polsce i polskości
stanowi punkt odniesienia dla rozważań o charakterze bardziej ogólnym, dotyczących przemian tożsamościowych środowiska redakcji, związanego z polskim ruchem syjonistycznym. Na łamach „Hajntu” widać milczące przejście od „Żydów w Polsce” (w sensie wyłącznie politycznym) do „Żydów polskich” (w sensie kulturowym), jakie w międzywojniu dokonało się zarówno w gronie redaktorów, jak i czytelników. Książka stanowi zatem głos w trwającej dyskusji o tożsamości polskich Żydów, pokazując nieznaną od tej strony rolę międzywojennej prasy w języku jidysz.

Spis treści
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Cel pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Źródła i stan badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19
Układ pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
ROZDZIAŁ I. „Hajnt”: od historii do legendy . . . . . . . . . . . . . . . 25
„Hajnt”: zarys historii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
„Di Hajnt-miszpoche”: tworzenie legendy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
ROZDZIAŁ II. Redaktor doskonały: Abraham Goldberg . . . . . . . . 55
„Typowe endeckie maniery”: z wizją lokalną w Pińsku . . . . . . . . . . . . . . 58
„Sprawa całego narodu”: w drodze z komisją Morgenthaua . . . . . . . . . . 65
Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73
ROZDZIAŁ III. Polska na co dzień i od święta . . . . . . . . . . . . . . . 75
Polska od święta: 11 listopada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75
Polska na co dzień: Warszawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
Polska na co dzień: obrazki spoza Warszawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87
Polska na wakacjach: w kurorcie i na daczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96
Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100
ROZDZIAŁ IV. My, Żydzi polscy: szkic do autoportretu . . . . . . . . . 103
My Żydzi, czyli kto? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104
Paradoksy wielojęzyczności: jidysz, hebrajski, polski . . . . . . . . . . . . . . . 115
Urzędowy optymista? Ozjasz Thon i jego publicystyka . . . . . . . . . . . . . 126
Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133
ROZDZIAŁ V. Oni, Polacy: portret w krzywym zwierciadle . . . . . . . 135
Między ks. Lutosławskim a Dąbrowską . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
Bohater niejednoznacznie pozytywny: Józef Piłsudski . . . . . . . . . . . . . . 146
Antysemicki ulubieniec publiczności: Pan Mecenas u Semadeniego . . . . . . 153
Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163
ROZDZIAŁ VI. Co litwaczka odkryła po drugiej stronie
polskiego lustra: Rachela Fajgenberg i jej spojrzenie
z zewnątrz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165
Litwaczka patrzy na polskie Żydówki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168
Litwaczka patrzy na polską prowincję . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179
Podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189
Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195
Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209
Spis ilustracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211
Indeks osób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213