Metamorfozy społeczne, t. 8: Państwo i społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej. Zbiór studiów pod red. Janusza Żarnowskiego

Słowo wstępne (fragment)

Niniejszy tom zawiera opracowania powstałe w toku prac w ramach programu badawczego (grantu) „Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej 1918–
1939”, realizowanego w Instytucie Historii PAN. W ramach tego programu,
którego koordynatorem był niżej podpisany, temat: „Państwo i społeczeństwo”
był przedmiotem badań oraz konferencji, organizowanej bezpośrednio przez
niego i zagajonej referatem wstępnym. Obok tego tematu nad wieloma różnymi
zagadnieniami pracowały inne zespoły, których wyniki badań są publikowane
w tomach z serii „Metamorfozy społeczne”.

Niniejszy tom przynosi materiał, który udało się nam uzyskać w stosunkowo krótkim okresie (w latach 2010–2012) i któremu daleko do wyczerpania
całego zagadnienia, ale sądzę, że te cząstkowe wyniki będą tylko pierwszym
przystankiem na drodze do uzyskania w miarę pełnego syntetycznego obrazu
społeczeństwa Polski międzywojennej, odpowiadającego naszym obecnym
możliwościom źródłowym i interpretacyjnym, znacznie rozleglejszym niż
w chwili, gdy w 1973 r. niżej podpisany wydał książkę Społeczeństwo Drugiej
Rzeczypospolitej 1918–1939, od której ustaleń wychodzi w swym zagajającym
artykule, poddając je pewnej rewizji

Janusz Żarnowski

Spis treści

Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Janusz Żarnowski, Rola państwa w kształtowaniu społeczeństwa Polski międzywojennej.
Zarys problemu i uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Maciej Wojtacki, Państwo i jego rola w świetle prac konstytucyjnych sejmu
polskiego w latach 1928–1935. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
Janusz Mierzwa, Działalność wojewódzkich i powiatowych struktur bezpieczeństwa
w okresie Drugiej Rzeczypospolitej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
Przemysław Olstowski, Państwo a społeczeństwo na Pomorzu w latach Drugiej
Rzeczypospolitej (1920–1939) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65
Regina Pacanowska, Państwo wobec samorządów. Od zmiany w systemie
finansów komunalnych do ustawy scaleniowej z 1933 r. . . . . . . . . . . 85
Hanna Kozińska-Witt, Stratni i wygrani? Postrzeganie państwa przez działaczy
samorządowych byłej Galicji przed i po wydaniu ustawy scaleniowej
(1933) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109
Jan Kęsik, Wojsko Polskie a społeczeństwo w Drugiej Rzeczypospolitej 1918–
1939 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125
Paweł Borek, Rola garnizonów wojskowych w życiu mieszkańców południowego
Podlasia w okresie międzywojennym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143
Robert Jastrzębski, Polityka oddłużeniowa lat 30. a społeczeństwo Drugiej
Rzeczypospolitej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167
Paweł Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej . . . . . . . . . . . . . 189
Karol Chylak, Systemy ubezpieczeń na wypadek bezrobocia w Polsce międzywojennej
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221
Piotr Grzebyk, Zarys prawa zatargów zbiorowych pracy w Drugiej Rzeczypospolitej
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 241
Edyta Majcher-Ociesa, Relacje między przemysłowcami a administracją państwową
w województwie kieleckim w latach 1919–1939 . . . . . . . . . . 259
Elżbieta Słabińska, Polityka rządu wobec robotników przemysłowych w dobie
wielkiego kryzysu gospodarczego. Założenia i praktyka (na przykładzie
województwa kieleckiego) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275
Joanna Dufrat, Obóz rządzący w Polsce w latach 1926–1939 a aktywizacja
kobiet . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291
Renata Knyspel-Kopeć, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej wobec
kobiet w latach wielkiego kryzysu gospodarczo-ekonomicznego . . . . . . 311
Joanna Urbanek, Kwestia pomocy dla polskich kombatantów Wielkiej Wojny
w latach 1920–1926 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327
Dorota Zamojska , Uniwersytet a państwo w Drugiej Rzeczypospolitej . . . . 343
Paweł Duber, Polityka historyczna jako sposób oddziaływania na społeczeństwo
w okresie rządów sanacyjnych (na przykładzie obchodów powstań narodowych)
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355
Grzegorz Krzywiec, Czy państwo w Polsce pomajowej było czynnikiem antyżydowskim
(1926–1939)? Stan badań i perspektywy badawcze . . . . . . 369
Barbara Góra, Odbicie relacji pomiędzy państwem polskim a mniejszością białoruską
w okresie Drugiej Rzeczypospolitej na łamach wileńskiej prasy lat
1921–1924 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389
Informacje o autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 405
Indeks nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413