Imperia, Narody i Społeczeństwa Europy Wschodniej i Środkowej, na progu Pierwszej Wojny Światowej

Nowy produkt

Pod redakcją Andrzeja Nowaka przy współpracy Mikołaja Banaszkiewicza, Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2016, oprawa twarda, 160x245 mm., s. 713, ISBN 978-83-64486-45-6

Więcej szczegółów

Więcej informacji

Dominujący dotąd paradygmat badań historii Polski w latach pierwszej wojny skupiał uwagę badaczy na ściśle politycznych i militarnych dziejach drogi do niepodległości. Zamiarem badawczym naszego projektu jest poszerzenie tego spojrzenia, a przede wszystkim zakwestionowanie zawartego w owym paradygmacie założenia teleologicznego, zgodnie z którym wszystkie drogi (ścieżki badawcze) prowadzą do Niepodległości. Chcielibyśmy, mówiąc najkrócej, spojrzeć na historię interesującego nas obszaru nie z perspektywy roku 1918 (11 listopada) czy też 1917 (7 listopada), ale w aspekcie doświadczeń społecznych, wyobrażeń politycznych i kontekstów kulturowych roku 1913 czy 1914 - czyli doświadczeń i wyobrażeń uczestników analizowanych wydarzeń i procesów. Z tej perspektywy, jak zakładamy, można zobaczyć w nowym świetle znaczenie przemian, które do owych doświadczeń i wyobrażeń wprowadziła wielka wojna.

(ze wstępu)

Spis treści

Andrzej Nowak................................................................... 9

Imperia, tożsamości, lęki i nadzieje w Europie Wschodniej i Środkowej na progu pierwszej wojny światowej

KULTURY I TOŻSAMOŚCI

Theodore R. Weeks............................................................. 15

Kształtowanie kultury litewskiej w Wilnie w latach 1900-1920

Andrzej Czerniakiewicz...................................................... 33

„Chto tam idzie?". Kryzys białoruskiego projektu kulturowego na progu pierwszej wojny światowej

Zaur Gasimov...................................................................... 51

Między miastami i imperiami - azerbejdżańskie dyskusje o języku, oświeceniu i kulturze au fin du siècle

Patrice M. Dąbrowski.......................................................... 69

Jak Hucułowie ze Wschodnich Karpat stali się... Europejczykami

Adrianna Sznapik................................................................ 79

Wyobrażenia na temat kultury i sztuki narodowej na ziemiach polskich przed pierwszą wojną światową

Maria Krisań........................................................................ 99

Aktywność religijna chłopów Królestwa Polskiego przed wybuchem pierwszej wojny światowej. Ruch mariawicki i zaraniarski
Rustem Ciunczuk................................................................ 121

Duma Państwowa Imperium Rosyjskiego na progu pierwszej wojny światowej. Między ideą imperialną a ideami narodowymi

Andrzej Nowak................................................................... 151

Imperium wobec groźby rozpadu. Historyczna pamięć i wyobraźnia (przypadek Michaiła Mienszykowa)

Andrzej Szabaciuk............................................................... 173

Relacje prawosławno-katolickie w Królestwie Polskim w przededniu pierwszej wojny światowej na przykładzie kwestii chełmskiej

Mariusz Kulik...................................................................... 195

Polacy w rosyjskim korpusie oficerskim przed wybuchem pierwszej wojny światowej

Jacek Legieć........................................................................ 213

Odrobiona lekcja? Reforma systemu opieki nad inwalidami wojennymi i rodzinami żołnierzy w Rosji po wojnie rosyjsko-japońskiej

WIZJE PRZYSZŁOŚCI

Stanisław Wiech.................................................................. 241

Widma i zmory wojny w Królestwie Polskim w latach 1866-1914

Darius Staliūnas................................................................... 263

Nacjonalizm litewski przed pierwszą wojną światową - aspiracje polityczne i granice wyobrażonej Litwy

Aleksandr Połunow.............................................................. 279

W oczekiwaniu na nowy świat: powojenna przyszłość Europy Wschodniej, Bałkanów i Bliskiego Wschodu w koncepcjach środowisk Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej
Aleksandra Bachturina......................................................... 297

Przyszłość Galicji w wizjach działaczy społecznych i w realnej polityce na początku XX wieku

Robert Spät......................................................................... 319

Konfrontacja i pojednanie. Debata publiczna nad „kwestią polską" w Cesarstwie Niemieckim przed pierwszą wojną światową i w czasie jej trwania

Hanna Marczewska-Zagdańska........................................... 343

Imperium Habsburgów na progu wielkiej wojny w raportach amerykańskich ekspertów z The Inquiry

POLITYCZNE ORIENTACJE

Marek Kornat...................................................................... 379

„Polski w Europie 1914 roku nie chciał nikt".

O sprawie polskiej w przededniu i w chwili wybuchu wielkiej wojny

Krzysztof Kawalec............................................................... 421

Nacjonalizm przeciw imperializmowi. Spór orientacji

Włodzimierz Suleja............................................................. 453

Alternatywy Piłsudskiego — powstańczy zryw czy agitacja czynem?

Aleksandra Julia Leinwand.................................................. 465

Po co Polakom niepodległość?

Spór w socjaldemokracji polskiej na przełomie XIX i XX wieku

Henryk Bartoszewicz.......................................................... 501

Polacy w Kijowie wobec niepodległości Rzeczypospolitej w przededniu wybuchu pierwszej wojny światowej
Tamara Stoiłowa.................................................................. 525

Nastroje antywojenne w Bułgarii w przededniu pierwszej wojny światowej, czyli bułgarski „rewanż" za wojny bałkańskie
Inna Manasiewa................................................................... 549

Obraz Polski w prowojennej propagandzie Związku Wyzwolenia Ukrainy w Bułgarii w przededniu jej przystąpienia do pierwszej wojny światowej

WOJNA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ - WYBRANE KONSEKWENCJE

Włodzimierz Borodziej, Maciej Górny............................... 571

Wojna wyobrażona. Polityka informacyjna, plotki i propaganda w Europie Środkowo-Wschodniej

Aleksiej Miller..................................................................... 593

Rola pierwszej wojny światowej w konfrontacji nacjonalizmu ukraińskiego i „ogólnoruskiego"

Stephan Lehnstaedt ........................................................... 613

Antysemityzm okupantów austro-węgierskich i niemieckich w Królestwie Polskim w latach 1915-1918

Joanna Gierowska-Kałłaur................................................... 63 1

Stanowisko Rady Polskiej Ziemi Mińskiej w kwestii przyszłości Białorusi. Przyczyny zmiany stanowiska Komisji Litewskiej Tymczasowej Rady Stanu na jesieni 1918 roku

Magdalena Gawin................................................................ 649

Wielka wojna i prawa polityczne kobiet w Polsce

Indeks osób......................................................................... 681

Noty o autorach.................................................................. 707